پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه
227
پژوهشى پيرامون شهداى كربلا ( فارسي )
عبداللَّه الأعلى يزيد كلبى عبدالاعلى بن يزيد كلبى عبداللَّه الاكبر بن عقيل عبداللَّه الاكبر ، فرزند عقيل بن ابىطالب ؛ مادرش امولد « 1 » كه عليه ناميده مىشد و عقيل وى را از شام خريده بود . « 2 » عبداللَّه با ميمونه دختر اميرالمؤمنين على عليه السلام ازدواج كرد . « 3 » برخى آوردهاند كه پس از شهادت عبداللَّه بن مسلم بن عقيل ، فرزندان ابوطالب به دشمن حمله كردند و امام حسين عليه السلام به آنها نهيب زد : « اى عموزادگان بر مرگ شكيبا باشيد . » در اين هنگام عثمان بن خالد بن رشيم جهنى و مردى از قبيلهء همدان بر عبداللَّه بن عقيل حملهور شدند و پس از پى كردن اسبش او را به شهادت رساندند . « 4 » عبداللَّه ( اكبر ) بن على - ابوبكر بن على عبداللَّه بن أبىبكر تنها كسى كه وى را شهيد كربلا قلمداد كرده است صاحب اعيان الشيعه مىباشد . وى به نقل از جاحظ در « كتاب الحيوان » نوشته است كه عبداللَّه بن ابىبكر ، از شهيدان روز
--> الطالبيين » كشندهء عبداللَّه را ، حرملة بن كاهل اسدى و هانى بن ثبيت قانصى ذكر كردهاند ؛ ولى با مراجعه به اين كتاب معلوم شد ابوالفرج ، سخنى از عبداللَّه اكبر و يا اصغر نگفته ، بلكه آن دو را كشنده عبداللَّه بن حسن عليه السلام ( بدون لقب اصغر و اكبر ) دانسته است . ( مقاتل الطالبيين ، ص 58 و 59 ، دار الكتاب ) . ( 1 ) . مقاتل الطالبيين ، ص 93 ، دار المعرفة ؛ نفس المهموم ، ص 290 ؛ ذخيرةالدارين ، ص 136 ؛ اسرار الشهاده ؛ ج 2 ، ص 351 . ( 2 ) . نسب قريش ، ص 84 . ( 3 ) . المجدى ، ص 18 در اين كتاب آمده است : امهانى ( فاختاه ) و نفيسه ( امكلثوم ) از دختران حضرت على عليه السلام همسران عبدالرحمن بن عقيل و عبداللَّه بن عقيل الاصغر بودهاند ولى صاحب اعلام الورى ( ص 204 ) آورده است كه اين سه خواهر همسران عبداللَّه الاكبر بن عقيل بودهاند و از امهانى دو فرزند به نامهاى محمد كه در كربلا شهيد شد و عبدالرحمن ؛ و از ميمونه يك فرزند به نام عقيل و از نفيسه فرزندى به نام امعقيل به دنيا آمدند . صاحب لباب الانساب ( ج 1 ، ص 334 ) امهانى را همسر عبداللَّه الاكبر بن عقيل و ميمونه و نفيسه را همسران عبداللَّه بن عقيل ذكر كرده است . ( 4 ) . ذخيرة الدارين ، ص 162 . منابع ديگر نيز قاتل وى را آن دو نفر آوردهاند ( مقاتل الطالبيين ، ص 93 ، دارالمعرفة ؛ مناقب ، ج 4 ، ص 115 ؛ نفس المهموم ، ص 290 ؛ اسرار الشهاده ، ج 2 ، ص 351 ) .